Một trong những điểm nhấn quan trọng của hệ thống ITS trên các tuyến cao tốc Bắc – Nam phía Đông là việc tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) - Ảnh: Báo XD
Cục Đường bộ Việt Nam (Bộ Xây dựng) cho biết, tính đến thời điểm hiện tại, hệ thống hạ tầng cơ sở, mạng lưới camera, phần mềm điều hành và các trung tâm quản lý giao thông tại các dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 1 đã cơ bản hoàn thiện, sẵn sàng bước vào giai đoạn vận hành.
5 tuyến cao tốc trọng điểm sẽ áp dụng hệ thống thu phí điện tử không dừng (ETC) và giao thông thông minh (ITS) gồm: Mai Sơn - Quốc lộ 45, Quốc lộ 45 - Nghi Sơn, Nghi Sơn - Diễn Châu, Nha Trang - Cam Lâm (đoạn Vĩnh Hảo) và Phan Thiết - Dầu Giây.
Phó Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam Nguyễn Viết Huy cho biết, mốc thời gian thu phí chính thức sẽ được quyết định trên cơ sở kết quả chạy thử nghiệm đạt chuẩn KPI, dự kiến có thể triển khai trước hoặc sau Tết Nguyên đán, tùy thuộc vào mức độ ổn định của hệ thống.
Ứng dụng Al phát hiện phương tiện vi phạm trên cao tốc
Một trong những điểm nhấn quan trọng của hệ thống ITS trên các tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông là việc tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI).
Hệ thống có khả năng nhận diện biển số xe, ngay cả khi phương tiện di chuyển ở tốc độ cao; đồng thời, tự động phát hiện các hành vi vi phạm như chạy quá tốc độ, lấn làn, dừng đỗ sai quy định, cũng như kịp thời cảnh báo khi xảy ra tai nạn hoặc sự cố giao thông.
Việc ứng dụng AI không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý, mà còn mở ra hướng đi mới trong công tác điều hành giao thông hiện đại. Dữ liệu thu thập từ hệ thống sẽ được phân tích, tổng hợp để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành, tiến tới tự động hóa việc xuất báo cáo, giúp các cơ quan chức năng có thể theo dõi tình hình giao thông ngay trên các thiết bị di động.
Song song, hệ thống cân tải trọng tự động (WIM) cũng đã được lắp đặt đồng bộ trên tuyến. Khi phát hiện xe quá tải, hệ thống sẽ tự động hiển thị cảnh báo trên biển báo điện tử, đồng thời ghi nhận dữ liệu để chuyển cho cơ quan chức năng xử lý theo hình thức "phạt nguội". Giải pháp này được kỳ vọng sẽ góp phần kiểm soát hiệu quả tình trạng xe quá tải, bảo vệ kết cấu hạ tầng đường bộ và nâng cao an toàn giao thông.
Khắc phục hạn chế của hệ thống ITS trong giai đoạn chạy thử
Được biết, Cơ quan Thường trực Hội đồng kiểm tra Nhà nước về công tác nghiệm thu công trình xây dựng vừa có văn bản gửi các chủ đầu tư thông báo kết quả kiểm tra kiểm tra hệ thống giám sát điều hành giao thông của các Dự án thành phần đầu tư xây dựng đoạn Mai Sơn - Quốc lộ 45, Quốc lộ 45 - Nghi Sơn và Nghi Sơn - Diễn Châu trên tuyến Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017-2020.
Kết quả kiểm tra cho thấy, chủ đầu tư đã cơ bản hoàn thành thi công xây dựng các hạng mục công trình hệ thống quản lý giao thông thông minh (ITS), thu phí điện tử không dừng và kiểm soát tải trọng xe của các dự án thành phần nêu trên. Hệ thống thiết bị ITS đang được triển khai căn chỉnh, tích hợp về trung tâm điều hành tuyến.
Tuy nhiên, qua kiểm tra hiện trường công trình, kiểm tra xác suất hồ sơ, tài liệu cho thấy các hạng mục công trình vẫn còn một số tồn tại.
Cụ thể: Tín hiệu từ hệ thống camera giám sát và hệ thống phát hiện xe chưa được đồng bộ và tích hợp hoàn chỉnh về Trung tâm quản lý, điều hành giao thông tuyến. Hệ thống hiện tại chưa triển khai đầy đủ các tính năng và yêu cầu theo thiết kế, các tính năng phân tích video thông minh (AI) hỗ trợ phát hiện sự cố tự động chưa được kích hoạt.
AI Box cho hệ thống phát hiện xe mới kết nối và hoạt động được 2/16 AI Box, chưa hoàn thiện việc đo tốc độ, lưu lượng, mật độ của phương tiện, chưa thống kê được tình trạng giao thông theo thiết kế. Các chức năng AI của hệ thống camera giám sát hầu hết chưa hoạt động, một số chức năng hoạt động chưa chính xác.
Cùng đó, hệ thống thông tin nội bộ chưa hiển thị thông tin số điện thoại khẩn cấp trên tuyến theo thiết kế, đường dây nóng cho các cuộc gọi khẩn cấp (SOS) chưa hoạt động.
Đối với hạng mục trạm thu phí, hệ thống chưa tiến hành đánh giá chỉ số hiệu năng (KPI) theo quy định để chứng minh đáp ứng tiêu chí đối với hệ thống thu phí điện tử không dừng ETC.
Để bảo đảm các hệ thống quản lý giao thông thông minh, thu phí điện tử không dừng và kiểm soát tải trọng xe được vận hành kịp thời, hiệu quả, tránh lãng phí, Cơ quan Thường trực Hội đồng đề nghị chủ đầu tư phối hợp với Cục Đường bộ Việt Nam và các đơn vị dự kiến tiếp nhận quản lý, vận hành, khai thác bố trí cán bộ, nhân viên tham gia trong các giai đoạn vận hành liên động hệ thống, vận hành thu phí thử.
Sau khi thực hiện đầy đủ các nội dung nêu trên và hoàn thành thi công các hạng mục công trình, chủ đầu tư tổ chức nghiệm thu hoàn thành công trình và lập báo cáo hoàn thành thi công xây dựng công trình gửi về Hội đồng để được kiểm tra, xem xét chấp thuận kết quả nghiệm thu hoàn thành công trình.
Ngoài ra, sau khi hoàn thành vận hành liên động, nghiệm thu hệ thống, chủ đầu tư khẩn trương tổ chức thực hiện các công việc liên quan đến vận hành thử thu phí đáp ứng tiêu chí KPI để sớm đưa hệ thống vào triển khai thu phí chính thức.