Hai cây dầu rái trăm tuổi ở TPHCM, từng thu hút chim hồng hoàng về trú ngụ

Cây cổ thụ trăm tuổi

Bên đường Đặng Thúc Vịnh (xã Đông Thạnh, TPHCM) có hai cây dầu rái thân cao vút, nổi bật giữa những tòa nhà xung quanh. 

Người dân địa phương nhận định cây có tuổi đời hàng trăm năm, được xem như biểu tượng của vùng đất Thới Tam Thôn cũ.

Hai cây dầu rái cổ thụ mọc cao vút bên vệ đường Đặng Thúc Vịnh gắn với ký ức của nhiều người dân xã Thới Tam Thôn, huyện Hóc Môn cũ. Ảnh: Hà Nguyễn

Ông Phan Văn Tám (SN 1951) có nhà cách những cây dầu rái chưa đầy 200m, cho biết, khi còn nhỏ, ông đã thấy cụm cây dầu rái khổng lồ, sừng sững, cao vút. Theo ông, ngày ấy có tất cả 4 cây. Sau này có 2 cây bị bệnh, chết nên đã được cưa hạ. 

Ông Tám khẳng định, những cây dầu rái này có tuổi đời hàng trăm năm, đã tồn tại từ khi khu vực còn là rừng rậm và được người dân xem như biểu tượng của vùng đất.

"Ngày trước, mỗi khi đi xa trở về, người dân thường lấy ngọn cây dầu rái làm mốc. Chỉ cần nhìn thấy ngọn cây là biết đã gần đến nhà. Dần dần, khu vực này được gọi là Ngã Ba Cây Dầu", ông nói. 

Những cây dầu rái gắn với ký ức của nhiều người dân địa phương. Ảnh: Hà Nguyễn

Ông Tám chia sẻ, những cây dầu rái này gắn bó với ký ức của ông cũng như nhiều thế hệ người dân địa phương. Ngày còn nhỏ, ông thường cùng chúng bạn đến dưới gốc cây dầu rái cổ thụ tránh nắng, chơi các trò chơi dân gian.

Mùa cây cho trái, lũ trẻ lại đứng dưới gốc, ngước nhìn lên, chờ trái dầu rơi, xoay tròn theo gió. Rồi cả nhóm tranh nhau nhặt trái đem về để dành trong nhà. Khi trái dầu khô, ông và chúng bạn lấy ra ném lên không trung cho chúng rơi, xoay tròn.

“Chúng tôi ném không được cao nên dùng ná cao su bắn trái lên trời rồi ngồi nhìn nó vừa rơi vừa xoay tít trong gió. Thời ấy, đó là trò chơi tuổi thơ thú vị của chúng tôi”, ông Tám nhớ lại.

Chim quý về trú ngụ

Một thời, người dân còn nhặt trái dầu đem bán. Sau này, không còn người thu mua, công việc nhặt trái dầu cũng lùi vào dĩ vãng.

Gốc cây lớn, nhiều người ôm mới xuể. Ảnh: Hà Nguyễn

Ông Tám cho hay, thời chiến tranh, những cây dầu rái cổ thụ nằm trong khu vực không có pháo kích hay diễn ra các trận đánh ác liệt. Vì vậy, cây hầu như không bị đạn pháo làm gãy đổ mà chỉ có vết đạn găm vào thân.

Người dân địa phương còn tiết lộ, trước đây, những cây dầu rái cổ thụ thường được chim hồng hoàng, còn gọi là chim phượng hoàng đất, về trú ngụ.

Trước kia cây có tán lá sum sê nhưng bây giờ cây được cắt tỉa gọn gàng để tránh đổ, gãy khi trời dông gió. Ảnh: Hà Nguyễn

Người dân kể, khoảng 20 năm trước, những cây dầu rái còn sum sê, tỏa mát một vùng. Lúc bấy giờ có một con chim hồng hoàng lớn bay đến trú ngụ. Phát hiện sự việc, rất đông người hiếu kỳ đến xem rồi dùng súng săn bắn hạ con vật có sải cánh dài đến 1,5m.

Ông Tám chia sẻ: “Trước đây, cứ 1-2 năm, người dân lại phát hiện hồng hoàng về đậu trên ngọn cây dầu rái. Gần đây, tôi không thấy loài chim này về nữa. Tuy nhiên, ở địa phương vẫn ghi nhận trường hợp có hồng hoàng xuất hiện, lạc vào nhà dân. 

Lần gần nhất là vào khoảng cuối tháng 12/2025. Lúc đó, hai người dân ở cùng xã Xuân Thới Sơn phát hiện và bàn giao cho cơ quan chức năng 2 con hồng hoàng".

Ông Tám cho biết thêm, ngoài chim hồng hoàng, lâu lâu cũng có các cặp khỉ lớn đến ở. Tuy nhiên thời điểm đó, ý thức bảo vệ động vật hoang dã của người dân chưa cao. Khi thấy chim, khỉ đến trú ngụ trên những cây dầu rái cổ thụ, người dân thường sử dụng súng săn bắn hạ.

Ông Tám khẳng định, trước đây, những cây dầu rái khổng lồ thường thu hút những con chim phượng hoàng đất đến trú ngụ. Ảnh: Hà Nguyễn

"Phát hiện sự việc, chính quyền địa phương đến tuyên truyền, phổ biến luật. Họ dán bảng thông báo cấm săn bắt những loại động vật hoang dã khi chúng đến trú tại những cây dầu.

Nay ý thức bảo vệ động vật hoang dã của người dân được nâng cao nên tấm bảng kia cũng không còn”, ông Tám nói.

Đại diện phòng Văn hóa - Xã hội xã Đông Thạnh, TPHCM cho biết, những cây dầu rái trên đường Đặng Thúc Vịnh tại địa phương thuộc hàng cổ thụ. Dù vậy, cây chưa được công nhận cây di sản.

Tại địa phương, cây được công ty quản lý cây xanh bảo vệ, chăm sóc, cắt tỉa hàng năm để đảm bảo cây phát triển tốt, tránh gẫy đổ vào mưa bão, gặp dông gió.