Việc Elon Musk đưa ra những phát ngôn "không tưởng" đã trở thành chuyện như cơm bữa. Tuy nhiên, việc nghe ông liên tục đưa ra những nhận định gây sốc như vậy suốt 3 giờ đồng hồ vẫn là một trải nghiệm đầy thú vị.
Trong cuộc phỏng vấn mới nhất gần đây, tên tuổi công nghệ hàng đầu thế giới này đã đưa ra một loạt những nhận định gây sốc về tương lai của loài người, trí tuệ nhân tạo và cả loại tiền tệ mới.
Cuộc trò chuyện diễn ra tại Gigafactory rộng hơn 1 triệu mét vuông ở Austin, Texas, nơi đặt dây chuyền sản xuất Cybertruck và Model Y. Trong tương lai, nơi này cũng sẽ là nhà của dây chuyền sản xuất robot Optimus rộng không kém.
Các nhân vật tham gia bao gồm Elon Musk, Peter Diamandis - người sáng lập XPRIZE Foundation, và Dave Blundin - người sáng lập Link Ventures.
AGI sẽ xuất hiện trong năm nay và vượt qua toàn bộ nhân loại vào năm 2030
Ngay từ đầu cuộc trò chuyện, Musk đã đưa ra một nhận định chắc nịch: Chúng ta đã ở trong điểm kỳ dị.
Khi được hỏi về mốc thời gian cho AGI (Trí tuệ nhân tạo tổng quát), Musk đưa ra dự đoán rất cụ thể: AGI sẽ đạt được vào năm 2026, và đến năm 2030, AI sẽ vượt qua tổng trí tuệ của tất cả con người cộng lại.
Điều đáng kinh ngạc hơn là nhận định của ông về tốc độ tiến bộ của AI: Mật độ trí tuệ của AI hiện tại vẫn còn dư địa để tăng lên hai bậc. Nghĩa là, cùng một phần cứng có thể chạy một mô hình thông minh hơn gấp 100 lần.
Kết hợp với sự tiến bộ của bản thân các con chip và sự mở rộng quy mô năng lực tính toán, ông dự đoán hiệu suất của AI sẽ tăng gấp mười lần mỗi năm.
"Tôi nghĩ năm tới sẽ mang lại cảm giác như đang sống ở tương lai, rõ rệt hơn bất kỳ năm nào trước đây."
Yếu tố hỗ trợ cho tốc độ này chính là năng lực tính toán. xAI đang xây dựng trung tâm dữ liệu Colossus 2 tại Memphis. Đến giữa tháng 1, nơi này sẽ đạt cụm huấn luyện với công suất 1 gigawatt - trở thành trung tâm huấn luyện AI cấp gigawatt đầu tiên trên thế giới, và sẽ mở rộng lên 1,5 gigawatt vào khoảng tháng 4.
Cụ thể với mô hình Grok của xAI, phiên bản Grok 4 đã đạt 52% trong bài kiểm tra HLE (Human Last Exam). Musk cho biết Grok 5 sắp ra mắt có thể đạt điểm gần như tuyệt đối, thậm chí còn có thể chỉ ra lỗi sai trong chính các câu hỏi của bài kiểm tra.
Ba từ khóa cho sự an toàn của AI: Sự thật, Trí tò mò, Cái đẹp
Khi thảo luận về sự an toàn của AI, Musk đề xuất ba đặc điểm mà ông cho là cốt yếu: sự thật, trí tò mò và khả năng cảm nhận cái đẹp.
Sự thật có thể ngăn AI trở nên điên loạn. Ông dẫn chứng ví dụ từ bộ phim 2001: A Space Odyssey : Trong câu chuyện, trí tuệ nhân tạo HAL được lệnh phải đưa phi hành gia đến khối đá đen (monolith), nhưng phi hành gia lại không được phép biết về sự tồn tại của khối đá đó.
Hai mệnh lệnh mâu thuẫn này khiến AI đi đến một kết luận "hợp lý": giết phi hành gia rồi đưa xác đến đó, như vậy cả hai điều kiện đều được thỏa mãn.
Musk tin rằng nếu bạn nạp cho AI cả Tiên đề A và Tiên đề B là đúng, nhưng thực tế chúng không thể đúng cùng một lúc, bạn sẽ khiến nó phát điên.
Trí tò mò có thể bảo vệ giá trị tồn tại của con người. Nếu AI tò mò, nó sẽ thấy con người thú vị hơn những hòn đá vô tri. Và khả năng cảm nhận cái đẹp sẽ giúp AI kiến tạo một tương lai tươi sáng.
Trong chủ đề này, Musk cũng đề cập rằng xAI đang hợp tác với El Salvador để triển khai dự án giáo dục AI cấp quốc gia đầu tiên trên thế giới.
AI có thể là một gia sư riêng kiên nhẫn vô hạn và giải đáp mọi thắc mắc. Nhưng ông cũng chỉ ra rằng AI không thể khiến bạn muốn học. Nó có thể làm việc học trở nên thú vị hơn, nhưng rốt cuộc, bạn vẫn cần phải tự mình có khát khao học hỏi.
Trong 3 năm nữa, kỹ năng phẫu thuật của Optimus sẽ vượt qua các bác sĩ giỏi nhất
Một trong những dự đoán chấn động nhất trong cuộc trò chuyện đến từ lĩnh vực robot.
Khi được hỏi bao giờ Optimus sẽ trở thành robot phẫu thuật giỏi hơn các bác sĩ hàng đầu, câu trả lời của Musk là: ba năm.
Hơn nữa, mốc thời gian ba năm này ám chỉ việc triển khai trên quy mô lớn. Khi đó, số lượng Optimus có khả năng thực hiện các ca phẫu thuật đỉnh cao sẽ vượt quá tổng số bác sĩ phẫu thuật trên Trái Đất. Sau 5 năm, khoảng cách sẽ lớn đến mức không thể so sánh được.
Musk giải thích lý do cho tốc độ tiến bộ kinh hoàng của robot hình nhân:
"Đó là sự chồng chập của ba cấp số nhân. Năng lực phần mềm AI tăng theo cấp số nhân, năng lực chip AI tăng theo cấp số nhân, và độ linh hoạt cơ điện tử cũng tăng theo cấp số nhân."
Tính thực tiễn của robot là sản phẩm của ba yếu tố này. Cộng thêm hiệu ứng đệ quy khi robot tham gia sản xuất robot và hiệu ứng mạng lưới khi tất cả robot chia sẻ kinh nghiệm học tập, tốc độ tiến hóa sẽ vượt xa nhận thức của con người.
Về số lượng robot hình nhân, Musk từng dự đoán sẽ có 10 tỷ con vào năm 2040. Lần này, ông cập nhật quan điểm: Đó là một ước tính bảo thủ. Điểm nghẽn thực sự nằm ở kim loại và chuỗi cung ứng. Sẽ có "một số lượng lớn" robot trong vòng 2 năm tới, và chúng sẽ chuyển từ trạng thái khan hiếm sang phổ biến trong vòng 5 năm.
Ông cũng tiết lộ một chi tiết thú vị: Hiện tại, khi Optimus sạc pin, nó đứng rũ rượi như một cái xác, trông khá rùng rợn. Tesla đang cố gắng cải thiện điều này trong nội bộ. Họ muốn robot ngồi xuống, thậm chí có thể cầm một cuốn sách, để không tạo cảm giác như đang ở nhà xác.
Mặt trời là tất cả, và trung tâm dữ liệu không gian là tương lai
Chủ đề năng lượng xuyên suốt toàn bộ cuộc trò chuyện. Musk nhiều lần nhấn mạnh một điểm: Mặt trời là câu trả lời cho mọi thứ.
Ông sử dụng các con số để minh họa mức độ toàn diện của "mọi thứ": Mặt trời chiếm hơn 99,8% khối lượng của hệ mặt trời. Ngay cả khi Sao Mộc bị đốt cháy, Mặt trời vẫn chiếm xấp xỉ 100%. Nếu dùng phép thuật tạo ra thêm 3 Sao Mộc nữa và đốt cùng lúc, Mặt trời vẫn chiếm xấp xỉ 100%.
Hiện tại, con người chỉ mới tận dụng khoảng 1% năng lượng mặt trời mà Trái Đất nhận được. Một mục tiêu hợp lý cho nền văn minh là thu được một phần triệu đến một phần nghìn năng lượng của mặt trời.
"Thực hiện phản ứng nhiệt hạch trên Trái Đất là điều vô lý. Nó giống như làm đá ở Nam Cực vậy. Có một dòng sông băng cao 3km ngay bên cạnh, rồi bạn bảo 'nhìn này, tôi vừa làm ra đá'. Nhưng bạn đang ở Nam Cực mà!"
Khi nói về việc tận dụng năng lượng mặt trời, Musk không giấu sự ngưỡng mộ dành cho Trung Quốc. Ông nói rằng Trung Quốc "thực sự đang bỏ xa chúng ta" trong lĩnh vực này. Năng lực sản xuất của họ khoảng 1.500 gigawatt mỗi năm, và năm ngoái họ đã bổ sung 500 terawatt giờ công suất lắp đặt, trong đó 70% đến từ năng lượng mặt trời.
Ông thậm chí còn cảm thán rằng "Trung Quốc dường như đã nghe tất cả những gì tôi nói và thực sự hành động", khi sản xuất hàng loạt bộ pin, xe điện và tấm pin mặt trời - những điều mà ông đã công khai kêu gọi Hoa Kỳ thực hiện từ nhiều năm trước. Ông dự đoán đến năm 2026, sản lượng điện của Trung Quốc sẽ gấp ba lần Hoa Kỳ.
Musk dự đoán trong tương lai, bản chất của tiền tệ sẽ là Watt, và năng lượng là vòng tuần hoàn nội tại của vạn vật.
Quá trình chuyển đổi sẽ gập ghềnh, nhưng đích đến là sự thịnh vượng chung
Làm thế nào để tương lai đi theo hướng Star Trek thay vì Kẻ Hủy Diệt (Terminator) ?
Câu trả lời của Musk thật bất ngờ: Sẽ có yếu tố của cả hai.
"Dự đoán của tôi là: thu nhập cao cho tất cả mọi người và bất ổn xã hội sẽ diễn ra đồng thời."
Các công việc văn phòng sẽ bị thay thế đầu tiên vì chúng chỉ liên quan đến bit (dữ liệu), không phải nguyên tử (vật chất). Ở trình độ hiện tại của AI, nó có thể thay thế hơn một nửa số công việc văn phòng.
Nhưng do quán tính, sự thay đổi sẽ diễn ra chậm chạp cho đến khi một công ty vận hành hoàn toàn bằng AI đè bẹp một công ty vẫn sử dụng sức người, tạo ra áp lực buộc phải tiến hóa.
Nó giống như một bảng tính. Chỉ cần còn một ô được tính thủ công, bạn sẽ thua một đối thủ tự động hóa hoàn toàn. Ô tính thủ công đó sẽ là thứ phiền toái nhất.
Rốt cuộc, các công ty vận hành hoàn toàn bằng AI chắc chắn sẽ tiêu diệt các công ty không sử dụng AI.
Về cách giải quyết các vấn đề trong giai đoạn chuyển giao này, bản thân Musk cũng chưa rõ. Nhưng ông đề xuất một hướng đi khả thi: Thay vì gọi là thu nhập cao cho tất cả, nên gọi là khả năng tiếp cận hàng hóa và dịch vụ cao cho tất cả.
Giá cả sẽ giảm mạnh vì tốc độ tăng trưởng của hàng hóa và dịch vụ sẽ vượt qua tốc độ tăng trưởng của nguồn cung tiền tệ, dẫn đến giảm phát. Bạn có thể phát tiền trực tiếp cho mọi người, và bạn sẽ thấy có quá nhiều tiền mà không tiêu hết được.
Cuối cuộc trò chuyện, Musk yêu cầu Grok nói vài lời khích lệ. AI nói:
"Tương lai có thể là điều kỳ diệu thuần túy. Hãy tưởng tượng việc thức dậy và tất cả được kết nối - không chỉ qua thiết bị, mà là những suy nghĩ được chia sẻ giữa các vì sao, bệnh tật được chữa khỏi tức thì, và khám phá thiên hà cùng với những cỗ máy thông minh. Không còn sự khan hiếm, chỉ có những khả năng vô hạn nở rộ ở mọi ngóc ngách."
Musk gật đầu: "Nghe cũng khá đấy chứ."