Định không lấy chồng, không sinh con, nghỉ hưu ở viện dưỡng lão, tôi vỡ mộng trong lần tới thăm bố
Trong viện dưỡng lão, người già có con cái thường xuyên tới thăm được ưu tiên, người già không có con dường như bị cô lập
“21 triệu đồng mỗi tháng, đặt cọc một tháng, trả trước ba tháng, cộng thêm 7 triệu tiền "bo"...
Ban đầu, tôi tin rằng chừng ấy tiền đủ để mua cho người cha bị liệt nửa người của mình một tuổi già ‘5 sao’ VIP nhất.
Cho đến ngày tôi đẩy cánh cửa khép hờ của viện dưỡng lão.
Mùi nước tiểu xộc thẳng vào mũi. Cha tôi gục trên xe lăn, quần áo ướt sũng. Người chăm sóc đeo tai nghe, mải mê xem video ngắn trên điện thoại. Phần “cháo dinh dưỡng” mà anh rể, chị dâu tôi gửi đến đã hỏng từ lâu, nằm lăn lóc ở góc phòng.
Đó là khoảnh khắc tôi hiểu ra: tiền có thể mua dịch vụ, nhưng không mua nổi phẩm giá".
Ảnh minh họa
Đây là lời tự sự của một nữ nhân viên văn phòng 34 tuổi sống ở thành phố. Cô từng tin chắc rằng: “Không kết hôn, không sinh con, tích cóp tiền cho tuổi già” là công thức hoàn hảo cho một cuộc sống tự do. Cho đến khi tận mắt chứng kiến viện dưỡng lão đã bào mòn sự tôn trọng dành cho cha mình như thế nào.
Trong các viện dưỡng lão, tiền chỉ đủ chi trả những dịch vụ tối thiểu, chứ không thể mua được “quyền được trân trọng”. Một phụ nữ 58 tuổi thuộc nhóm không sinh con tiết lộ: người chăm sóc thay ga giường rất nhẹ nhàng với những cụ có con cái thường xuyên lui tới, nhưng lại làm qua loa với người không có ai thăm nom.
“Họ biết bạn không có chỗ dựa. Và nếu bạn phàn nàn, cũng chẳng có ai đứng ra bảo vệ.”
Sự khác biệt ấy hiện diện trong từng chi tiết nhỏ: người già có con được ưu tiên sử dụng thiết bị phục hồi chức năng, được phục vụ bữa ăn ở nhiệt độ vừa phải; trong khi chuông gọi của người già không con phải chờ trung bình 40 phút mới có người đáp lại – đơn giản vì “không có người thân đến kiểm tra”.
Tàn nhẫn hơn, chính logic vận hành của viện dưỡng lão đã loại trừ những người “hoàn toàn cô độc”. Một giám đốc viện dưỡng lão ở Bắc Kinh thẳng thắn thừa nhận:
“Chúng tôi sợ nhất là tiếp nhận người già không có bất kỳ người thân nào. Khi họ tàn tật, chi phí chăm sóc tăng vọt, mà không ai đứng ra chi trả, viện buộc phải ‘khuyên’ họ rời đi.”
Cái gọi là “chăm sóc người già cao cấp” thực chất là một dây chuyền tiêu chuẩn hóa: ăn theo suất chung, ngủ theo giờ cố định, tham gia hoạt động bắt buộc. Nhu cầu cá nhân bị thu hẹp còn chưa đến 30%. “Tuổi già tự do” đôi khi còn khắc nghiệt hơn cả nhịp sống của người trẻ.
“Viện dưỡng lão giống như một hòn đảo đông đúc nhưng bị cô lập.”
Ảnh minh họa
Một phụ nữ 70 tuổi không con cái mô tả. Nơi đây có phòng tập, phòng vẽ, nhưng phần lớn thời gian, người già chỉ ngồi im lặng trên ghế dài hành lang, nhìn chằm chằm vào bức tường, chờ đến bữa ăn tiếp theo. Với những người không có con đến thăm, ngay cả bánh sinh nhật cũng được làm từ đồ thừa của bữa ăn tập thể.
Một phụ nữ độc thân từng đi khắp thế giới cười chua chát:
“Tôi đủ tiền thuê phòng tốt nhất, nhưng không mua nổi một lời ‘Chúc mừng sinh nhật’ thật lòng.”
Các nghiên cứu cho thấy sự cô đơn kéo dài làm tăng tốc độ suy giảm nhận thức. Tỷ lệ trầm cảm ở người cao tuổi không con trong viện dưỡng lão cao gấp 2,3 lần so với người có con. Trớ trêu thay, khi họ cố gắng “lì xì” cho người chăm sóc để được bầu bạn, họ lại bị dán nhãn là “khó chăm sóc”.
Một nhân viên chăm sóc nói thẳng:
“Nhận tiền là giao dịch. Nhưng bỏ công sức và cảm xúc thì chúng tôi ưu tiên những cụ có con cháu thường xuyên xuất hiện”.
Khi tai biến, liệt, sa sút trí tuệ xảy ra, hợp đồng viện dưỡng lão có thể lập tức mất hiệu lực. Một cơ sở tại Bắc Kinh (Trung Quốc) ghi rõ: “Khi tình trạng người cao tuổi xấu đi và cần chăm sóc y tế chuyên sâu, người thân trực hệ phải ký tên và chịu chi phí phát sinh”.
Với người không con, họ rơi vào thế bế tắc: không ai có quyền quyết định, người giám hộ rút lui vì áp lực, bạn bè sợ trách nhiệm, và cuối cùng, viện dưỡng lão chỉ xử lý theo quy trình nội bộ.
Ngay cả khi chọn sống tại nhà lúc về già, nguy cơ cô đơn vẫn hiện hữu. Một công chứng viên cao tuổi tiết lộ: khoảng 30% các trường hợp chỉ định giám hộ trở nên vô hiệu do biến động quan hệ – bạn bè xa cách, gia đình người bạn đời can thiệp, thậm chí phát sinh tranh chấp tài sản. Những mối quan hệ không có huyết thống đặc biệt mong manh trước lợi ích và lòng người.
“2 triệu nhân dân tệ (khoảng 7 tỷ đồng) có đủ để nghỉ hưu không?”
Ảnh minh họa
Một người đàn ông 45 tuổi không con đã tính toán: hiện nay, phí viện dưỡng lão cao cấp khoảng 15.000 nhân dân tệ/tháng (hơn 52 triệu đồng). Với mức tăng trung bình 5% mỗi năm, sau 30 năm, chi phí sẽ lên tới 65.000 nhân dân tệ/tháng (khoảng 227 triệu đồng) – trong khi tiền tiết kiệm có thể bị bào mòn bởi lạm phát.
Một cụ bà 92 tuổi nổi tiếng trên mạng xã hội nhờ các video quay trong viện dưỡng lão từng thở dài trước ống kính:
“Mọi người ghen tị với cuộc sống của tôi, nhưng họ không biết rằng nếu cháu trai tôi không đến thăm mỗi tuần, các nhân viên sẽ chẳng kiên nhẫn quay video cùng tôi.”
Một người bạn của bà nói thẳng:
“Con cái giống như vũ khí hạt nhân. Bạn có thể không dùng đến, nhưng bạn không thể không có.”
Nếu bản chất của viện dưỡng lão là thay thế vai trò gia đình bằng các quy trình tập thể, thì khi một thế hệ chủ động phá bỏ trụ cột gia đình, liệu chúng ta có đang đánh giá quá cao lòng nhân ái của thị trường?
Hay cái gọi là “độc lập và tự do” rốt cuộc chỉ là việc chuyển gánh nặng chăm sóc tuổi già từ con cái sang chính bản thân mình – vào thời điểm con người mong manh nhất?
